حاجی محمد اسماعیل سیاه

از آنجایی که پرواز ملکوتی سخنور صاحبدل الحاج محمد اسماعیل سیاه (( گوزک )) بیش از چند دهه نمیگذرد، حافظه جمعی از مردم ادب پرور هرات آئینه دار حضور فرهیخته ای در خاک خفته است، بسا از دیده وران کهن جامعه این شهر سخن آفرین از خرمن خنده شاعر خوشه لذت چیده اند و از گرمی مجلس و محفلش نشوه و نشاط خاطراتش تازه و نشیده زندگی اش بر لبها جاری است و حضورش بر جریده دلهاست.

بدون شک هر اثر اصل از جان خداوندگارش مایه میگیرد و به همان تناسب آئینه دار چگونگی و چگونه اندیشی اش است، آثار روانشاد (( گوزک )) از چنین اصالتی برخوردار است شعرش زبان حال اوست و ذهن و زبان ما در چنین فضایی شناور است، یعنی عواطف ما با بازتابهای عاطفی شاعران گره میخورد.

مرحوم استاد محمد اعلم غواص در مطایبات حاجی محمد اسماعیل سیاه بیوگرافی شاعر را چنین مینگارد:

حاجی محمد اسماعیل سیاه فرزند مرحوم آخوند زاده ملا عبدالاحد متخلص به گوزک از شعرای معروف هرات است که در سال 1278 هجری قمری در قریه توتک محال کروخ هرات تولد یافته و به تاریخ شنبه بیستم ذی القعده الحرام سال 1364 قمری مصادف با چهارم عقرب 1324 شمسی یعنی به عمر 86 سالگی در منزل شخصی اش در همان قریه توتک روستای کروخ ولایت هرات به اثر عارضه عدم کفایه قلب وفات کرد.

عبید زاکانی، فخر الدین علی صفی ، ایرج میرزا ، چهارمین بلند قامت این ساحت شگفت شگوفایی گریهء متبسم حاجی محمد اسماعیل سیاه تخلص به گوزک است که از 1861 تا 1945 به زمین خدا، پای کوبان دست افشان می گرید و می خندد.

باور کنید که در این یکی دو قرن اخیر، آثار هیچ شاعری نتوانسته است به تناسب اشعار این فرهیخته رند لولی وش در اذهان و افکار رسوب نماید. بدون شک صفای دل مردم ادب پرور هرات خانه محبت اوست این سیر سریع بر آسمان آثار سپید اندرون از چنین اشتیاقی چاشنی گرفته است.

حاجی محمد اسماعیل سخت مبارزهء خود را با چنین ابتذالی که از آبشخور ستم و فساد نظام سیاسی حاکم تغذیه می شود، کاری است بی نهایت دشوار زیرا استبداد شرقی به معنای شمشیر دو لبه درندگی است که جزی دریدن و بریدن هدفی ندارد.