محمود طرزی

 

محمود طرزی فرزند محمد خان طرزی و نوادهء سردار رحمدل خان ـ سردار رحمدل خان در سال 1275 هجری قمری در ایران در گذشت و در نجف اشرف بخاک سپرده شد پدر محمود طرزی سردار غلام محمد خان طرزی شاعری بود که در سبک هندی سخن نیکو میپرداخت و خط نستلیق را خوش می نوشت ـ دیوانش که در حدود چهار هزار بیت دارد در دست است ـ

هنگامیکه امیر عبدالرحمن خان به پادشاهی رسید به مصادره دارایی ها و تبیعد غلام محمد خان طرزیبه هندوستان فرمان داد زیرا غلام محمد خان در کشمکش های میان عبدالرحمن و عموزاده اش سردار محمد ایوب خان با ایوب خان همنوایی نشان داده بود ـ

سردار غلام محمد طرزی همراه با خانواده اش نخست به کویته و سپس به کراچی رفت ـ درین هنگام محمود شانزده ساله بود او چهار سال را در کراچی سپری کرد و زبان اردو را فراگرفت ـ بعد از آن غلام محمد طرزی خانواده اش را نخست به بغداد و بعد به دمشق برد و همانجا ماندگار شد ـ او در شهر استانبول با عبدالحمید دوم دیدار کزد و کتاب اخلاق حمیدی را به نام او نوشت ـ

محمود جوان در درازای سال های اقامتش در دمشق زبان ترکی و عربی را آموخت و مقداری هم فرانسه وی یاد گرفت و نیز در زمینه های گوناگون اجتماعی و ادبی و سیاسی مطالعه کرد و دانش اندوخت ـ او به بسیاری از بخش های قلمرو گسترده عثمانی سفر ها کرد و با بزرگان ترک و عرب محشور گشت ـ

محمود طرزی در همین سالها در شهر استانبول به خدمت سید جمال الدین افغانی رسید و مدت هفت ماه را در صحبت او به سر برد ـ طرزی در باره سید جمال الدین چنین نوشت ـ علامه سید جمال الدین یک معدن عرفان بود مباحث علمیه حکمتیه فلسفه اجتماعیه و غیره که هر روز در بزم آن علامه می فروخت هر جمله و عباره آن خود کتابها و رساله تحریر بکار داردـ

غلام محمد خان طرزی در دمشق درگذشت و محمود طرزی در سال 1280 هجری خورشیدی پس از مرگ پدر به کابل آمد و نه ماه را در ین شهر سپری کرد ـ جانشین عبدارحمن خان از طرزی خواست که همیشه به کشور برگردد از ینرو محمود طرزی واپس به دمشق رفت و خانواده اش را به کابل منتقل کرد ـ

پس از چندی دو دختر محمود طرزی به همسری دو شهزاده افغانستان شهزاده امان الله و شهزاده عنایت الل در آمدند ـ پس از کشته شدن امیر حبیب الله در زمستان 1297 هجری خورشیدی ثریا دختر محمود طرزی شهبانوی افغانستان شد و او نخستین زنی بود که بدون حجاب سنتی در انظار نمایان گشت ـ در سفری هم که شاه و شهبانو افغانستان در زمستان1306 به اروپا مصر ترکیه و ایران داشتند بازهم ملکه ثریا بدون حجاب سنتی و در جامه های اروپائی شاه امان الله را همراهی کرد

محمود طرزی به غیر از مقالات چاپ شده در سراج الاخبار افغانیه سی و یک کتاب و رسالهء منثور و منظوم به زبان دری تالیف یا ترجمه کرده است ـ مجموعهء مقالات طرزی چاپ شده در سراجالاخبار افغانیه که بیشتر از پنج صد مقاله میرسد در سال 1355 هجی خورشیدی به کوشش دکتو روان فرهادی در کابل به چاپ رسید ـ

پس از سقوط دوران شاهی امان الله در سال 1307 و بیرون رفتن او از کشور در بهار سال 1308 محمود طرزی نیز همراه با خانواده اش کشور را ترک کرد ـ او نخست به ایران و سپس راهی ترکیه شد ـ این تبعید دوم طرزی چهار سال به درازا کشید ـ او به روز سیم ماه عقرب 1312 هجری شمسی در اثر بیماری سرطان به عمر شصت و هشت ساله گی چشم از جهان پوشید ـدرست دو هفته پیش از این محمد نادر شاه در کابل کشته شده بود ـ