استاد غلام دستگیر شیدا

غلام دستگیر شیدا در سال 1295 خورشیدی در قریه چهار دهی کابل در یک خانواده هنرمند محلی بدنیا آمد. پدرش مرحوم خلیفه قربان علی در دسته مرحوم استاد قاسم سمت رباب نوازی را در دربار امیر حبیب الله خان داشت.

استاد غلام دستگیر شیدا آوان کودکی را به دامان پدر و مادر خود در قریه شاداب موسهی به صباوت رسانید. او به دختر خاله خود دل باخته بود، آن دختر نسبت مریضی کولرا که در آنوقت «وبا» گفته می شد وفات یافت. غلام دستگیر جنون زده شد و از غم و رنج فراوان قیافه دیوانه را گرفت و در گذر خواجه خوردک کوچه خرابات که منزل بعدی شان شد، به دیوانه مشهور گشت.

غلام دستگیر در آنزمان در عنفوان جوانی و رعنایی بود، حالت دیوانگی او باعث تاسف فراوان همه مردم می شد. در آنوقت مانند امروز وسایل سرگرمی مثل رادیو و تلویزیون وجود نداشت و تاجر های ذوقی و پولدار، از خود دسته هنرمند داشتند که بنام خلیفه یاد می شدند، تا آنکه با ظهور استاد قاسم، نظر به هدایت امیر حبیب الله خان، کلمه خلیفه با استاد تبدیل شد. خلیفه قربانعلی پدر غلام دستگیر در زمره هنرمندان مربوط حاجی افضل تاجر، بر علاوه وظیفه دربار، با استاد قاسم نزد حاجی مذکور رباب نوازی می کرد.

حاجی محمد افضل مرحوم جهت تجارت زود زود به هند برتانوی که در آن وقت ملک پائین می گفتند، میرفت. وی باری غلام دستگیر را نیز با خود برده و در یکی از درمانگهای حکیم اجمل خان، که تداوی یونانی داشت، تحت مدوا قرار داد. تا اینکه صحتش دوباره آعاده گردید.

بعد از مراجعت به کابل، چون استاد غلام حسین نیز تازه در کابل ماندگار شده بود، غلام دستگیر در حلقه شاگردی استاد قرار گرفت. ولی روی علل فامیلی، محضر استاد غلام حسین را ترک کرده نزد میرزا کاکا نوروز کاکای خود که سراینده عقب پرده علیا خاتون، مادر شهزاده عنایت خان معین السطنه بود منحیث شاگر رسمی زانو زد و سپس غزلخوان مشهور گردید.

در سال 1948 بعد از استراد آزای هند، شیدا به هند سفر نموده سند شاگردی خود را طور عنعنه موسیقی دانان حرفوی، نزد استاد عبدالواحد خان گذاشت و اجازه شاگردی دریافت کرد. بعد از مراجعت از هند نزد کاکای خود میرزا کاکا نوروز غزلیات حافظ و سعدی را فرا گرفت و حین هنر نمایی آن غزلهای ناب را به شنوگانش تقدیم می کرد.

استاد شیدا که حایز ده مدال هنری در ساحه غزلخوانی  و القاب استادی در ساحه تهمری خوانی از طرف ریاست مستقل و بعداً وزارت مطبوعات شده بود، اکثراً در کنسرت هایی که به افتخار تجلیل جشن استقلال برگزار می شد، در پهلوی استادان هندی مانند استاد امیر خان، ولایت حسین خان، بیم سن جوشی و غیره هنرنمایی میکرد و از خود سبک و مکتب مخصوص داشت که بنام طرز شیدایی مشهور گشت.

استاد شیدا یک تعداد شاگردان حرفوی و آماتوری داشت. از جمله استاد عبدالمحمد هماهنگ. ( که آنوقت شیدایی تخلص میکرد) استاد هماهنگ بعد از ازدواج با دختر استاد شیدا، از حلقه شاگردی وی بیرون شده نزد استاد رحیم بخش و سپس نزد شادروان استاد سرآهنگ زانوی شاگردی زد.

استاد غلام دستگیر شیدا در چهار ثور 1349 در یک حادثه ترافیکی در قره باغ شمالی به اتفاق پسر جوانش مساجان، استاد محمد غازی طبله نواز، حاجی محمد یونس خوش نشین، بعد از ادای نماز صبح جام شهادت نوشید. 

روحش شاد باد