ا ز هر ا ت میگو یم ا ز فــر هنگ با ستا نی و از گو نشها ی مر د می آ ن ـ فــر هنگی که سینه ا ند ر سینه و ا ز

نسل به نسل ا نتقا ل و تا کنو ن هما ن ما هــیت فــر هنگی خو یش را حفظ نمو د ه ـ بشها د ت تا ریخ تا مــر د می

در ین سر زمین ز یست نما یند ـ به حق میتو ان گفت که این گو نشها حا و ی پند ار پند ا ر گفتا ر و کــر دا ر

نیا کا ن شا ن است د ر قلبها جا و ید ا نه خــو اهــد ما ند ـ ستا یش بــر مــر د میکه وا ر ثا ن تا ریخ ســر ز مین

خو یش ا ند و فــر هنگ گذ شتگا ن را جو ن گنج پر بها د ر سینه حفظ نمو ده و نقا ل آ یند ه گا ن بو ده و آ یند ه

گا ن نیز به نسل بعــد ی خود

و ا ینک پا روق از گا هنا مه گو یش فــر هنگی مــر د م هــر ا ت با ستا ن را به نبشته ا سا د ر جد ا ر ا ین صفحه ر قم میز نیم تا با شد که بر سم ا ند ک و فا دا ری و ایفا ی مسو و لیت د ر مقا بل تا ریخ و فــر هنگ سر زمین خو یش و به فــردا گر ایان فر هنگی ا ین مر ز و بو م تقــد یم بد ا ر یم

پا ر و قیکه اکنو ن سخن از آ ن د ر میا ن است رو ا یت مشهو ر یست از د ور ه تیمو ریا ن به ویژ ه ز ما ن

شا هر خ میر زا و همسر ا ند یشمند ا و گـــو هر شا د بیگم ـ

گر چه تذ کر ه نو یسا ن د و ره تیمو ریا ن گو هـــر شا د بیگم ر ا د ر یا د نا مه ها ی آ ن ز ما ن د ختر غیا ث

ا لد ین ا زبک خز ا نه د ا ر د ر با ر شا هر خ معر فی کر ده ا ند ا ما گو نشها ی مر د می ا ین سر ز مین چیز

د یگر ی است ـ گو یا گو هر شا د بیگم د ختر صفر گا و چر ا ن بود ه که د ر دهکد ه با غمر ا د و ا قع د ر شما ل

شهر با ستا نی هر ات مر بو ط به نا حیه او ل کنو نی شهر زیست می نمود ه و دا ستا ن آ شنا ئــی آ ن با

شا هر خ میر زا و ا کنشها ی جا لب و د لچسپ د لد ا د ه گی آ ن زما ن بین د و ا نسا ن بر خو ردا ر ا ست ـ

و این رو ا یت مر د می بر شنا خت وجه تسمه د و منطقه مشهو ر شهر هــرات ا ستو ا ر است یکی یگا ن تخت

صفر و د یگر ی دهکده با غمر ا د می با شد ـ ما هیت تا ر یخی ا ین روا یت گر چه نا پا ید ا ر است ا ما نا م صفر

گا و چر ا ن د ر کتا ب( خیا با ن هر ات ا ثر شا د رو ان استا د بز ر گو ار الحا ج عبد ا ل رو ف فکر ی سلجو قی

ا ین ر اد مر د بز ر گ د ر عر صه علم و فر هنگ ثبت است و چنین نگا ر ش یا فته که د ر نز د یکی مقبر ه

مو لو ی عبد ا رحمن جا می مصلی و جو د د ا شته که همسا ن با مصلی هر ا ت بد ستو ر گو هر شا د بیگم

سا خته شد ه بو د و ا ین اثر تا ا وا خر بنا ی ذ خیر ه پطر ول مو جو د بو ده که بعد تخر یب شد ه و بجا ی آ ن

ذخیر ه پطر و ل سا ختند ـ و بر مصد ق ا ین سخن نمی تو ا ن از ما هیت و مو جو د یت شخصی بنا م صفر گا و

چر ان در تا ر یخ آن ز ما ن چشم پو شید ـ ولی بهر صو ر ت ا ز گو ا هی تا ر یخ د ر این ز مینه مگذ ر یم و بر

پا یه گــو یش مر د می ا ین این د ا ستا ن تکِه میز نیم که ر و ا یت است مر د می بس د ل نشین ـ

گو یند آ نگا هیکه شا هر خ میر زا فر ز ند تیمو ر لنگ بنا ی خو ا جه عبد ا لله انصا ر ی پیر هــر ا ت را ا عما ر

مجد د مینمو د هفته د و مر تبه جهت زیا ت آ ن بز ر گو ا ر و با ز د ید ا ز چی گو نگی پیشر فت کا ر تعمیر بد ا ن

جا ی رو ی می آ و رد ـ

د ر یکی ا ز ا ین ر وز ها ی با ز د ید هنگا میکه ا ز گا زر گا ه بر میگشت چاشتگا ه تا بستا ن بو د و گر می

سو زا ن بر ا و غلبه نمو د میل آ شامید ن آ ب کر د زما نیکه د ر کنا ر حو ض با غمر ا د که در مسیر را ه قر ا ر

د ا شت ر سید هما نطو ر یکه بر ا سپ شا ها نه خو یش سو ا ر بود پا ا ز رکا ب کشید و بر لبه ز ینه حو ض

گذ اشت و ا ز ا سپ پیا ده و روا نه آ ب نو شید ن از حو ض شد ـ نا گها ن زیبا د ختی با کو زه آ بد ا ر بد ست

و نیمر خی پو شید ه مقا بل نگا ه عطش زد ه شا هر خ میر زا قر ار گر فت

شا هر خ با احسا س تشنگی و خستگی که د اشت بر دختر نهیب شا ها نه زد و گفت ـ کو زه را بده به من تا آ ب

بنو شم ـ دختر نگا ه عمیق بر سر و پا ی شا هر خ افکند و بعد از مکث کو تا هی مد با نه کو زه را بد ست

شا هر خ سپر د ـ شا هر خ میر زا بید رنگ کو زه را به لبا ن خو یش نز دیک نمو د تا آ ب را بنو شد ـ نا گها ن

دختر کو زه را به بها نه با انا ز دست شا هر خ ا ند کی گر فت و بعد کو زه را سر نگو ن نمود تا آ ب آ ن بز مین

فر وریزد و با یک جست ما هر انه کو زه خا لی را با ر د یگر از حو ض آ ب نمو د و بنز د شا هرخ آ ورد اما

ا ین با ر هم که شا هرخ میخو است آ ب را بنو شد د ختر هما ن عمل قبلی خو د را تکرا ر کر د شا هر خ میرزا

که خو ب متو جه عملکرد دختر بود از سو ز ش د ر تشنگی شکیبا ئی را و با غضب شا ها نه دست د را ز نمود

و مو ی سیا ه و بر اق را بچنگ گر فت و گفت ـ تو مید ا نی که د ر مقا بل کی سه مر تب آ ب کو زه را بز مین

فر و میر یزیـی ـ دختر ا ز زیر موی ها ی ژ و لید ه خود که د ر که د ر دست شا هر خ قر ار د اشت لبخند ی

زد ه و گفت ـ در مقا بل انسا نیکه گر می سو زا ن آ فتا ب بر تشنگی و خستگی آ ن افز ود ه ـ شا هر خ گفت پس

چر ا آ ب را نمید هی که بنو شم و بز مین میر یز ی ـ دختر گفت مگر بر سر ت عقل کا ر میکند ـ

شا هر خ لبخند ی که نمو د از خشم و استهز ا را د ر خو د دا شت به لب آ و رده وگفت ـ اگر تا کنو ن مر ا

نشنا خته ائی من شا رخ میر زا استم ـ

دختر به پا سخ شا هر خ تبسم ملیحی بر لب جا ری سا خته و گفت ـ شا ه را اینقد ر کو تا ه فکر ی شا یسته نیست

و با ید تعمق و تفکر نما ید که چر ا من آ ب را به زمین ر یخته ام ـ چو ن شما از را ه رسید ه بو دی و تما م

وجو دت با خو ن و عر ق آ گین شد ه بود اگر بد ون د رنگ آ ب را مینو شید ی آ نگا ه تنت به امر اض گو ناگون

مبتلا میشد ـ زیر ا انسا نیکه تشنه و خسته از راه دور ر سید ه بلا د رنگ آ ب بنو شد ضر به بز رگی بر صحت

آ ن وا رد میشود ـ بد ین سبب من آ ب را سه مر تبه به زمین ریختا ند م تا از حر ا رت تنت اند کی فز ونی آ ید

و آ نگا ه را بنو شید ـ